NHÀ RƯỜNG – NÉT TINH HOA CỦA KIẾN TRÚC NHÀ GỖ VIỆT NAM
Nhà Rường là loại hình kiến trúc nhà ở truyền thống tiêu biểu của miền Trung Việt Nam, phát triển mạnh trong giai đoạn Đàng Trong và triều Nguyễn, phản ánh sự kết hợp giữa kỹ thuật xây dựng, tổ chức không gian và tư tưởng văn hóa truyền thống. Trước nguy cơ mai một do quá trình đô thị hóa và sự suy giảm số lượng công trình nguyên gốc, nghiên cứu này hướng đến việc hệ thống hóa tri thức về Nhà Rường thông qua việc làm rõ khái niệm, phân loại và quy mô mặt bằng kiến trúc. Nghiên cứu dựa trên khảo sát 72 ngôi Nhà Rường được xây dựng trong giai đoạn 1830-1945 tại bốn tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam và Quảng Ngãi, kết hợp đo vẽ kiến trúc, phân tích hình thái, số hóa dữ liệu và phỏng vấn nghệ nhân mộc truyền thống. Kết quả xác định: Ba thể loại kiến trúc chính gồm Nhà Rường Mái Lưa, Nhà Rường Vỏ Cua và Nhà Rường Cổ Lâu; đồng thời cho thấy quy mô mặt bằng được tổ chức theo mô-đun gian và chái với hai dạng cơ bản là một gian hai chái và ba gian hai chái. Cấu trúc không gian phản ánh tư tưởng Âm-Dương, vũ trụ quan Kinh Dịch và một logic thiết kế mô-đun có khả năng mở rộng, góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho bảo tồn, số hóa và phát huy giá trị kiến trúc Nhà Rường trong bối cảnh đương đại.Từ khóa: Nhà Rường, Kiến trúc gỗ, Hình loại kiến trúc, Tổ chức không gian, Miền Trung Việt NamNhà Rường là loại hình kiến trúc nhà ở truyền thống tiêu biểu của miền Trung Việt Nam, phát triển mạnh trong giai đoạn Đàng Trong và triều Nguyễn, phản ánh sự kết hợp giữa kỹ thuật xây dựng, tổ chức không gian và tư tưởng văn hóa truyền thống. Trước nguy cơ mai một do quá trình đô thị hóa và sự suy giảm số lượng công trình nguyên gốc, nghiên cứu này hướng đến việc hệ thống hóa tri thức về Nhà Rường thông qua việc làm rõ khái niệm, phân loại và quy mô mặt bằng kiến trúc. Nghiên cứu dựa trên khảo sát 72 ngôi Nhà Rường được xây dựng trong giai đoạn 1830-1945 tại bốn tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam và Quảng Ngãi, kết hợp đo vẽ kiến trúc, phân tích hình thái, số hóa dữ liệu và phỏng vấn nghệ nhân mộc truyền thống. Kết quả xác định: Ba thể loại kiến trúc chính gồm Nhà Rường Mái Lưa, Nhà Rường Vỏ Cua và Nhà Rường Cổ Lâu; đồng thời cho thấy quy mô mặt bằng được tổ chức theo mô-đun gian và chái với hai dạng cơ bản là một gian hai chái và ba gian hai chái. Cấu trúc không gian phản ánh tư tưởng Âm-Dương, vũ trụ quan Kinh Dịch và một logic thiết kế mô-đun có khả năng mở rộng, góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho bảo tồn, số hóa và phát huy giá trị kiến trúc Nhà Rường trong bối cảnh đương đại.Từ khóa: Nhà Rường, Kiến trúc gỗ, Hình loại kiến trúc, Tổ chức không gian, Miền Trung Việt Nam
Xem thêm

